«محمدهادی عطایی» کارگردان نمایش «نسل سکوت» به عنوان یکی از آثار حاضر در چهل و چهارمین جشنواره تئاتر فجر در گفت و گو با خبرنگار سینماپرس با انتقاد از هجمه طیف اپوزیسیون نظام جمهوری اسلامی و مزدوران داخلی و خارج نشینی که هنرمندانی را که قصد حضور در رویدادهای هنری فجر و بویژه جشنواره تئاتر فجر را داشتند تحت فشار قرار می دادند؛ اظهار داشت: ببینید، ما همه زیر نظر دولت کار میکنیم. تمام ادارات و ارگانها، چه دولتی و چه خصوصی، در نهایت در کشور ما ایران تحت نظارت دولت هستند؛ حالا یکی صددرصد، یکی پنجاه درصد و یکی بیستوپنج درصد. اما متأسفانه چند سالی است که نگاهی نسبت به تئاتریها شکل گرفته که برای من قابل درک نیست. اینکه مثلاً گفته میشود جشنواره فجر دولتی است یا نیست، مسئلهی اصلی این نیست؛ مگر تمام ساختار تئاتر این مملکت و حتی ساختار اقتصادی کشور دولتی نیست!؟
وی افزود: اینکه عدهای به هنرمندان حمله میکنند و میگویند چون جشنواره دولتی است نباید در آن شرکت کرد، برای من قابل فهم نیست. اگر قرار است اعتراضی باشد، چرا سراغ آن هنرمندانی نمیروند که گفتند کار نمیکنیم، اما بعد با رقمهای میلیاردی دوباره مشغول به کار شدند؟ این مسئله بیشتر از هر چیز نشاندهندهی بیلیاقتی مدیران دولتی است؛ چون کسی که میگوید کار نمیکند، نباید دوباره با التماس و رقمهای نجومی به کار بازگردانده شود.
عطایی با بیان این مطلب که از سال ۱۳۸۴، در دولت وقت، کمکهزینهی دولتی تئاتر عملاً به صفر رسید؛ تصریح نمود: حالا از ما میخواهند ثابت کنیم دولتی هستیم. اگر فروش گیشه نداشته باشیم، از کجا باید درآمد داشته باشیم؟ ما صددرصد با گیشه کار میکنیم. اگر سالن دولتی باشد، ۲۰ درصد فروش را سالن برمیدارد، ۵ درصد سهم سایت فروش بلیت است و ۷۵ درصد برای گروه میماند. این کجایش دولتی است؟
او ادامه داد: اگر سالن خصوصی باشد، سالن با گروه قرارداد اجرایی میبندد، مبلغی از ابتدا کسر میکند، پیش پیش چک قرارداد میگیرد و باز هم ۵ درصد سهم سایت فروش بلیت کم میشود. حالا بفرمایید نقش دولت دقیقاً کجاست؟
وی تاکید کرد: نکتهی مهم دیگر این است که سالنهای تئاتر خصوصی ما عملاً سالن تئاتر نیستند. حتی بسیاری از سالنهای دولتی هم استاندارد نیستند. اگر آتشسوزی اتفاق بیفتد، فاجعه به بار میآید. صرف اینکه حیاطی را سقف بزنیم و دیوار بکشیم، سالن تئاتر ساخته نمیشود.
کارگردان نمایش نسل سکوت بیان کرد: یادم هست دورهای مدیران تئاتری ادعا میکردند که ایران مثل فرانسه هر شب صد اجرای تئاتر دارد. بسیار خوب؛ اما آیا هیچوقت به کیفیت این اجراها توجه شد!؟ اینکه چه نوع تئاتری تولید میشود! یکی از آسیبهای جدی سالنهای خصوصی این بود که از چهارراه ولیعصر تا فردوسی و میدان انقلاب، هرکسی میگفت «من تئاتریام». این رشد قارچگونه، به خود تئاتر ضربه زد.
عطایی در ادامه این گفت و گو با گلایه از مسئولان اداره کل هنرهای نمایشی در زمینه عدم رسیدگی به معیشت هنرمندان تئاتر اظهار داشت: ما همه، مستقیم یا غیرمستقیم، زیر نظر دولت کار میکنیم. کارمندان بانک حقوقشان را از کجا میگیرند؟ خبرگزاریها از کجا تأمین میشوند؟ نانواییها آردشان را از کجا میگیرند؟ در نهایت همه به نوعی به دولت وابستهاند.
وی افزود: در دوران کرونا، اولین جایی که تعطیل شد، تئاتر بود و آخرین جایی که باز شد هم تئاتر. در اتفاقات اخیر و اغتشاشات، بعد از قطعی اینترنت، اولین جایی که ضربه خورد، سالنهای تئاتر بودند.
این هنرمند عرصه تئاتر تصریح نمود: ببینید، مردم میآیند میگویند آقای علیرضا قربانی کنسرتش را به خاطر مردم لغو کرد؛ در حالی که واقعیت این است که اولاً نمیتوانست بلیت بفروشد و ثانیاً شرایط امنیتی کشور اجازهی تجمع هزار نفره را نمیداد. از طرف دیگر، همان هنرمندانی که با افتخار میگفتند اسم ما به عنوان کسانی ثبت شده که دیگر در جمهوری اسلامی تئاتر کار نمیکنند، آیا مردم میدانند که همین افراد در دو سال اخیر مشغول کار تئاتر بودهاند؟ جالبتر اینکه مدیران هم به آنها سالن دادهاند. متوجه عرضم هستید؟ اینجا خیانت از خود ماست.
وی متذکر شد: ما داریم دربارهی شرایط فعلی صحبت میکنیم. امروز گروههایی داریم که در جشنوارهی تئاتر فجر انصراف میدهند، اما فردای جشنواره میخواهند در سالنهای دولتی اجرای عمومی بروند. این مسخره نیست؟ کاش گفتار و اعمال عده ای از هنرمندان یکی بود… چطور جلوی مردم ژست میگیرند که ما در جشنواره دولتی شرکت نکردیم، اما برای اجرای عمومی میخواهند در تئاتر شهر اجرا بروند؟ این نمیشود. یا کاری را انجام نمیدهیم، یا اگر انجام میدهیم، باید پای آن بایستیم. اصلا مگر ما جشنواره غیر دولتی هم داریم؟
عطایی با بیان این مطلب که مشکل اینجاست که مدیران هنری ما ترسو هستند و بسیاری از هنرمندان ما حزب باد شدهاند؛ اظهار داشت: نتیجهی این وضعیت، تئاتری است که امروز شاهدش هستیم. آقا، سنگر من و محراب من تئاتر است. میدان جنگ من صحنهی تئاتر است. اگر اعتراضی دارم، باید روی صحنهی تئاتر بیان کنم و اگر تشکری دارم، باز هم روی صحنهی تئاتر انجام بدهم. من بلد نیستم به خیابان بروم و اساساً خیابان رفتن کار درستی نیست؛ نه از این طرف و نه از آن طرف.
وی افزود: هنرمندی که به سیاست آغشته شود، حال و روزش همین میشود. من نمیگویم هنر نباید حرف سیاسی بزند، اما هنرمند نباید سیاستمدارانه رفتار کند، وکاش خود خودمان باشیم یعنی تولیدمان و ایدیولوژی خودمان یکی باشد؛ گاهی اینقدر نگاه هنرمند با آثار تولید شده اش متفاوت هستند که باعث تمسخر مخاطبان میشود
«محمد هادی عطایی» در پایان این گفت و گو خاطرنشان ساخت: اگر هنرمندان تئاتر امروز جایگاهی در اجتماع و بین مردم دارند و شناخته شدهاند، به واسطهی هنر تئاتر است و این شغل عده ای از اقشار جامعه است ومثل تمام مردم باید کار کنند اجرا بروند و از گیشه درامد داشته باشند تا خودشان وخانواده هایشان گذران زندگی کنند. پس ما هم باید برای تئاتر احترام قائل باشیم و چه بخواهیم و چه نخواهیم، فعلاً جشنوارهی فجر بزرگترین ویترین تئاتر است. فراموش نکنیم که همین جشنواره فجر بسیاری از هنرمندان را به مردم معرفی کرده و باعث شناختهشدن و شهرت آنها شده است. پس حرمت نگه داریم. اگر بواسطه همین جشنواره ها به شهرت رسیده ایم نمکدان را نشکنیم …